"Người mẹ cầm súng" không chỉ là một cuốn tiểu thuyết, mà là một tượng đài văn học đầy xúc động về tinh thần bất khuất của người phụ nữ Việt Nam trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ. Dựa trên cuộc đời có thật của nữ anh hùng Nguyễn Thị Út (Út Tịch), nhà văn Nguyễn Thi đã khắc họa nên hình tượng một người mẹ, một người chiến sĩ vĩ đại giữa lòng Nam Bộ.
Tác phẩm đưa người đọc ngược dòng thời gian về vùng đất miền Nam anh hùng, nơi cái chết và sự sống luôn cận kề. Tại đó, hình ảnh chị Út hiện lên vừa bình dị, gần gũi với nỗi lo cơm áo, con cái thường nhật, lại vừa quyết liệt, kiên cường trên mặt trận. Câu nói bất hủ: "Còn cái lai quần cũng đánh" chính là linh hồn của cuốn sách, gói gọn ý chí sắt đá của cả một thế hệ không chịu khuất phục trước kẻ thù.
Với ngòi bút giàu chất hiện thực và thấm đẫm tình cảm, Nguyễn Thi đã biến những trang văn thành những thước phim lịch sử hào hùng, nhắc nhở chúng ta về giá trị của hòa bình và sự hy sinh cao cả của những người mẹ, người chị đã cầm súng vì độc lập dân tộc.